Translation of the Tao Te Ching – Dao Duc Kinh – Lao Tu

Stop thinking, and end your problems“- Lao Tzu

Even the finest teaching is not the Tao itself. Even the finest name is insufficient to define it. Without words, the Tao can be experienced, and without a name, it can be known. To conduct one’s life according to the Tao, is to conduct one’s life without regrets; to realize that potential within oneself which is of benefit to all. Though words or names are not requiredto live one’s life this way, to describe it, words and names are used, that we might better clarify the way of which we speak, without confusing it with other ways in which an individual might choose to live….

Đạo Đức Kinh – Lão Tử

Theo Bản dịch tiếng Anh của: Stan Rosenthal

Có một vật hỗn độn mà thành trước cả trời đất. Nó yên lặng, vô hình, đứng một mình mà không thay đổi vĩnh cửu, vân hành khắp vũ trụ không ngừng, có thể coi nó nó là mẹ của vạn vật trong thiên hạ. Ta không biết tên nó là gì, tạm đặt tên cho nó là đạo.

Đạo trời không tranh mà khéo thắng, không nói mà khéo đáp, không gọi mà vạn vật tự tới, bình thản vô tâm mà khéo mưu tính mọi việc. Lưới trời lồng lộng, thưa mà khó lọt.

Lời nói chân thật thì không hoa mỹ, lời nói hoa mĩ thì không chân thật. Người thiện thì không cần phải biện giải [vì hành vi tốt rồi], người nào phải biện giải cho mình là người “không thiện”. Người biết thì không nói, người nói là người không biết.

Người ta sinh ra thì mềm yếu mà khi chết thì cứng đơ. Thảo mộc sinh ra thì mềm dịu mà khi chết đi thì lại khô cứng.
Cho nên cứng mạnh là cùng loài với chết, mềm yếu là cùng loài với sống. Vì vậy binh mạnh thì không thắng, cây cứng thì bị chặt. Cứng mạnh thì phải ở dưới, mềm yếu lại được ở trên.

Mạnh mẽ về dám làm [tức quả cảm, cương cường] thì chết, mạnh mẽ về không dám làm [tức thận trọng, nhu nhược] thì sống. Hai cái đó cùng là mạnh mẽ, mà một cái thì được lợi, một cái lại bị hại; ai mà biết được tại sao trời lại ghét cái đó [quả cảm, cương cường]?

Người nào hứa một cách dễ dàng quá thì khó tin được, người nào cho việc gì cũng dễ làm thì sẽ gặp nhiều cái khó. Cho nên người hiểu đạo coi việc gì cũng khó mà rốt cuộc không gặp cái gì khó.Cái có từ cái không mà ra. Không có nghĩa là không có gì cả nhưng phải có cái gì thì mới có cái không có.

Cái gì an định thì dễ nắm, giòn thì dễ vỡ, nhỏ thì dễ phân tán. Ngăn ngừa sự tình từ khi chưa manh nha, trị loạn từ khi chưa thành hình.

Cây lớn một ôm, khởi sinh từ một cái mầm nhỏ; đài cao chín tầng khởi đầu từ một sọt đất, đi xa ngàn dặm bắt đầu từ một bước chân. Người ta làm việc , thường gần tới lúc thành công thì lại thất bại, vì không cẩn thận như lúc ban đầu, dè sau như trước thì không hỏng việc.

Người hiểu đạo trị thiên hạ theo chính sách vô vi, giữ thái độ điềm đạm. Xem cái nhỏ cũng như cái lớn, cái ít như nhiều, lấy đức báo oán. Giải quyết việc khó từ khi còn dễ, thực hành việc lớn từ khi còn nhỏ [vì việc khó trong thiên hạ khởi từ chỗ dễ, việc lớn khởi từ nhỏ]. Cho nên thánh nhân trước sau không làm việc gì lớn mà thực hiện được việc lớn.

Đạo lớn bị bỏ rồi mới có nhân nghĩa, mưu trí xuất hiện rồi mới có trá ngụy, gia đình bất hòa rồi mới sinh ra hiếu từ, nước nhà rối loạn rồi mới có tôi trung.

Trời đất bất nhân, coi vạn vật như chó rơm; thánh nhân bất nhân, coi trăm họ như chó rơm [Luật thiên nhiên không có tình thương của con người, cứ thản nhiên, vô tâm với vạn vật, mùa xuân tươi tốt, mùa đông điêu tàn…]. Khoảng giữa trời đất như cái ống hơi; hư không mà không kiệt, càng chuyển động hơi lại càng ra. Càng nói nhiều lại càng khốn cùng, không bằng giữ sự hư tĩnh.

Muốn cho vật gì thu rút lại thì tất hãy mở rộng nó ra đã. Muốn cho ai yếu đi thì tất hãy làm cho họ mạnh lên đã. Muốn phế bỏ ai thì tất hãy đề cử họ lên đã. Muốn cướp lấy vật gì thì tất hãy cho đã. Hiểu như vậy là sâu kín mà sáng suốt. Vì nhu nhược thắng được cương cường.

Ngũ sắc làm cho người ta mờ mắt; ngũ âm làm cho người ta ù tai; ngũ vị làm cho người ta tê lưỡi, ruỗi ngựa săn bắn làm cho lòng người ta mê muội, vàng bạc làm cho hành vi người ta đồi bại. Cho nên bậc đắc đạo cầu no bụng mà ko cầu vui mắt, bỏ cái xa xỉ, đa dục mà chọn cái chất phác, vô dục. Bậc đắc đạo bận áo vải thô mà ôm ngọc quý trong lòng.

Trời đất trường cửu. Sở dĩ trời đất trường cửu được là vì không sống riêng cho mình, nên mới trường sinh được. Vì vậy thánh nhân [người đắc đạo] đặt thân mình ở sau mà thân lại được ở trước, đặt thân mình ra ngoài mà thân mới còn được. Như vậy chẳng phải vì thánh nhân không tự tư mà thành được việc riêng của mình ư ?

Người quân tử gặp thời thì mặc áo gấm mà ngồi xe ngựa, không gặp thời thì mặc áo vải thô mà đi chân đất.

Không trọng người hiền để dân không tranh, không quý của hiếm để dân không trộm cắp, không phô bày cái gì gợi ham muốn, để lòng dân không loạn. Chính trị của thánh nhân là làm cho dân lòng thì hư tĩnh, bụng thì no, không ham muốn, không tranh giành, xương cốt thì mạnh. Khiến cho dân không biết, không muốn mà bọn mưu trí thì không dám hành động. Theo chính sách vô vi thì mọi việc đều trị.

Không học thì không phải lo. Càng theo học thì mỗi ngày dục vọng, “hữu vi” càng tăng, theo đạo thì mỗi ngày dục vọng càng giảm, vô vi càng tăng.

Ta có ba vật báu mà ta ôm giữ cẩn thận, một là lòng nhân ái, hai là tính tiết kiệm, ba là không dám đứng trước thiên hạ. Vì nhân ái mà sinh ra dũng cảm, vì tiết kiệm mà sinh ra sung túc, rộng rãi, vì không dám đứng trước thiên hạ mà làm chủ được thiên hạ.

Nếu không nhân ái mà mong được dũng cảm, không tiết kiệm mà mong được rộng rãi, không chịu đứng sau mà tranh đứng trước người thì tất hỏng việc. Trời muốn cứu ai thì cho người đó lòng nhân ái để tự bảo
vệ, lấy lòng nhân ái mà giúp người đó.

Người sáng suốt nghe đạo thì gắng sức mà thi hành, người bình thường nghe đạo thì nửa tin nửa ngờ, người tăm tối nghe đạo thì cười rộ. Nếu không cười thì đạo đâu còn là đạo nữa ?

Nước là vật cực mềm mà lại thắng được vật cực cứng là đá [nước chảy đá mòn]. Nước là vật cực kì mềm mại, nó luôn tìm chỗ thấp mà tới [khiêm nhường], ngày đêm chảy không ngừng, bốc lên thì thành mưa, chảy xuống thì thành sông rạch, thấm vào lòng đất để nuôi vạn vật. Tự nó không ngừng biến đổi, lại sinh ra mọi loài. Nó không tranh với ai, lựa chỗ thấp mà tới, gặp cái gì cản thì nó uốn khúc mà tránh đi, cho nên đâu nó cũng tới được.

Vật gì bén nhọn thì dễ gẫy. Ráng giữ cho chậu đầy hoài, chẳng bằng thôi đi; con dao cố mài cho bén nhọn thì lại không bén lâu. Vàng ngọc đầy nhà, làm sao mà giữ nổi ? Giàu sang mà kiêu căng là tự rước họa vào thân.

Ba mươi nan hoa cùng qui vào 1 cái bánh, nhưng chính nhờ khoảng trống không trong cái bánh mà xe mới dùng được. Nhồi đất sét để làm chén bát, nhưng chính nhờ cái khoảng trống không ở trong mà chén bát mới dùng được. Đục cửa, cửa sổ để làm nhà, chính nhờ cái trống không đó mà nhà mới dùng được. Vậy ta tưởng cái “có” [bánh, chén bát, nhà] có lợi cho ta mà thực ra cái “không” mới làm cho cái “có” hữu ích.

Người đời được vinh hay bị nhục thì lòng sinh ra rối loạn, sợ vạ lớn thì sinh ra rối loạn. Tại sao vinh, nhục thì lại sinh ra rối loạn ? Là vì vinh thì được tôn, nhục thì bị hèn; được thì lòng rối loạn [mừng rỡ mà!]; mất thì lòng rối loạn [rầu rĩ mà!]; cho nên mới bảo là vinh, nhục sinh ra rối loạn. Vậy phải làm sao ? Chúng ta sỡ dĩ sợ vạ lớn là vì chúng ta có cái thân. Nếu chúng ta quên cái thân mình đi, thì còn sợ gì lòng sinh ra rối loạn nữa ?! Cho nên kẻ nào coi trọng sự hy sinh thân mình cho thiên hạ, thì có thể tin cậy vào kẻ đó được.

Ai có thể đang đục mà lắng xuống để từ từ trong ra ? Ai có thể đang hư tĩnh mà phát động để lần lần sinh động lên ? Người nào giữ được đạo ấy thì không tự mãn, không cố chấp, cũng không tự ái. Vì vậy nên mới có thể bỏ cái qua cái cũ mà chấp nhận cái mới được.

Kẻ đứng 1 chân thì không thể đứng được lâu, kẻ xoạc chân ra thì không thể đi được, kẻ tự biểu hiện mình thì không bao giờ chói lọi, kẻ tự kể công thì không có công, kẻ tự phụ thì chẳng khuyên bảo được ai, kẻ vẽ rắn thêm chân thì không trường cửu. Thái độ đó được ví như đồ ăn thừa, những ung nhọt ai ai cũng ghét.

Ai cũng cho cái đẹp là đẹp do đó mà phát sinh ra quan niệm cái xấu; ai cũng cho cái thiện là thiện do đó mà phát sinh ra quan niệm về cái ác. Tại sao con người thích cái đẹp mà lại không thích cái xấu ? Là vì “có” và “không” sinh ra lẫn nhau, “dễ” và “khó” tạo nên lẫn nhau, cao thấp dựa vào nhau mà tồn tại …

Kẻ biết người là người khôn, kẻ tự biết mình là người sáng suốt. Thắng được người là có sức mạnh, thắng được mình là kiên cường. Kẻ biết thế nào là đủ là người giàu; kẻ gắng sức là người có chí. Kẻ nào ko rời bỏ những điều trên thì sẽ được lâu dài, chết mà không mất là trường thọ.

Hồn nhiên, vô tư, vô dục như đứa trẻ mới sanh là có đức dày, ai cũng yêu quý, muốn đạt như vậy không phải là dễ. Đứa trẻ mới sinh độc trùng ko chích, mãnh thú không ăn thịt, ác điểu ko vồ. Xương yếu gân mềm mà tay nắm rất chặt, suốt ngày gào hét mà giọng ko khản, như vậy là khí cực hòa.

Dứt thánh hiền, bỏ mưu trí dân lợi gấp trăm; dứt nhân bỏ nghĩa, dân lại hiếu từ; dứt trí xảo bỏ lợi, không có trộm giặc.

Ba cái đó (thánh trí, nhân nghĩa, xảo lợi) vì là cái văn vẻ bề ngoài không đủ để trị dân nên phải bỏ; khiến cho dân quy về điều này: ngoài thì mộc mạc, trong thì giữ sự giản phác, giảm tư tâm bớt dục vọng mới là tích cực.

Dạ (giọng kính trọng) khác với ơi (giọng xem thường) bao nhiêu ? Thiện với ác khác nhau như thế nào ? Cái mọi người sợ ta không thể không không sợ. Việc học rộng lớn thay, không sao hết được.

Mọi người hớn hở như hường bữa tiệc lớn, như mùa xuân lên đài; riêng ta điềm tĩnh, không lộ chút tình ý gì như đứa trẻ chưa biết cười, rũ rượi mà đi như không có nhà để về. Mọi người có thừa, riêng ta như thiếu thốn, lòng ta ngu muội, đần độn thay ! Mọi người đều có chỗ để dùng, riêng ta ngoan cố mà bỉ lậu. Riêng ta khác người mà quý mẹ của muôn loài (tức đạo)

Vạn vật tuần hoàn, âm cực dương sinh, lúc sinh lúc tử, trăng tròn trăng khuyết. Vạn vật biến đổi rồi trở lại cái bản thể của nó (trở về với đạo). Từ xưa đến nay, đạo tồn tại hoài, nó sáng tạo ra vạn vật. Chúng ta do đâu biết được bản chất vạn vật ? Đó là do đạo.

Thánh nhân ôm giữ lấy đạo làm phép tắc cho thiên hạ. Không tự biểu hiện cho nên mới sáng tỏ, không tự cho là phải nên mới chói lọi, không tự kể công nên mới là có công, không tự phụ cho nên mới hơn người. Chỉ vì không tranh với ai nên không ai tranh với mình được.

Người xưa bảo: “Cong (chịu khuất phục) thì sẽ được bảo toàn”, đâu phải hư ngôn! Nên chân thành giữ vẹn cái đạo mà về với nó. Trong trời đất có bốn cái lớn mà người là một. Người bắt chước trời, trời bắt chước đạo, đạo bắt chước tự nhiên.

Ít nói thì hợp với đạo. Cho nên gió lốc không thể thổi suốt buổi sáng, mưa rào không suốt ngày. Ai làm nên những cái ấy? Chính là do trời đất. Trời đất còn không thể lâu được, huống hồ là con người ?

Vì binh khí là vật bất tường (chẳng lành, gây họa), ai cũng ghét cho nên người giữ đạo không dùng binh khí. Bất đắc dĩ phải dùng đến nó, mà dùng đến thì điềm đạm là hơn cả. Thắng cũng không cho là hay, nếu cho là hay tức là thích giết người. Kẻ nào thích giết người thì không trị được thiên hạ.

Việc lành thì trọng bên trái, việc dữ thì trọng bên phải. Giết hại nhiều người thì nên lấy lòng bi ai mà khóc, chiến thắng thì nên lấy tang lễ mà xử. (Nguồn: VNN: Thuvien Ebook)

10 phần đầu tiên của bản dịch Tiêng Anh bởi Stan Rosenthal được trích dẫn ở dưới đây. Toàn bộ bản dịch gồm 81 phần được format dưới định dạng PDF có thể tải tại ĐÂY (CLICK HERE TO DOWNLOAD).
Translation of the Tao Te Ching
Stan Rosenthal
1. THE EMBODIMENT OF TAO

Even the finest teaching is not the Tao itself. Even the finest name is insufficient to define it.

Without words, the Tao can be experienced, and without a name, it can be known.

To conduct one’s life according to the Tao, is to conduct one’s life without regrets; to realize that potential within oneself which is of benefit to all.

Though words or names are not requiredto live one’s life this way, to describe it, words and names are used, that we might better clarify the way of which we speak, without confusing it with other ways in which an individual might choose to live.

Through knowledge, intellectual thought and words, the manifestations of the Tao are known, but without such intellectual intentwe might experience the Tao itself.

Both knowledge and experience are real, but reality has many forms, which seem to cause complexity.

By using the means appropriate, we extend ourselves beyondthe barriers of such complexity, and so experience the Tao.

2. LETTING GO OF COMPARISONS

We cannot know the Tao itself, nor see its qualities direct, but only see by differentiation, that which it manifests.

Thus, that which is seen as beautiful is beautiful compared with that which is seen as lacking beauty; an action considered skilled is so considered in comparisonwith another, which seems unskilled.

That which a person knows he hasis known to him by that which he does not have, and that which he considers difficult seems so because of that which he can do with ease. One thing seems long by comparison with that which is, comparatively, short. One thing is high because another thing is low; only when sound ceases is quietness known, and that which leads is seen to lead only by being followed.

In comparison, the sage, in harmony with the Tao, needs no comparisons, and when he makes them, knowsthat comparisons are judgements, and just as relative to he who makes them, and to the situation, as they are to that on which the judgement has been made.

Through his experience, the sage becomes aware that all things change, and that he who seems to lead, might also, in another situation, follow. So he does nothing; he neither leads nor follows. That which he does is neither big nor small; without intent, it is neither difficult, nor done with ease. His task completed, he then lets go of it; seeking no credit, he cannot be discredited. Thus, his teaching lasts for ever, and he is held in high esteem.

3. WITHOUT SEEKING ACCLAIM

By retaining his humility, the talented person who is also wise, reduces rivalry.

The person who possesses many things, but does not boast of his possessions, reduces temptation, and reduces stealing.

Those who are jealous of the skills or things possessed by others, most easily themselves become possessed by envy.

Satisfied with his possessions, the sage eliminates the need to steal; at one with the Tao, he remains free of envy, and has no need of titles.

By being supple, he retains his energy. He minimizes his desires, and does not train himself in guile, nor subtle words of praise. By not contriving, he retainsthe harmony of his inner world, and so remains at peace within himself.

It is for reasons such as these, that an administration which is concerned with the welfare of those it serves, does not encourage status and titles to be sought, nor encourage rivalry.

Ensuring a sufficiency for all, helps in reducing discontent.

Administrators who are wise do not seek honours for themselves, nor act with guile towards the ones they serve.

4. THE UNFATHOMABLE TAO

It is the nature of the Tao, that even though used continuously, it is replenished naturally, never being emptied, and never being over-filled, as is a goblet which spills its contents upon the ground.

The Tao therefore cannot be said to waste its charge, but constantly remains a source of nourishment for those who are not so full of self as to be unable to partake of it.

When tempered beyond its natural state, the finest blade will lose its edge. Even the hardest tempered sword, against water, is of no avail, and will shatter if struck against a rock. When untangled by a cutting edge, the cord in little pieces lies, and is of little use.

Just as the finest swordsmithtempers the finest blade with his experience, so the sage, with wisdom, tempers intellect. With patience, tangled cord may be undone, and problems which seem insoluble, resolved.

With wise administrators, all can exist in unity, each with the other, because no man need feel that he exists, only as the shadow of his brilliant brother.

Through conduct not contrived for gain, awareness of the Tao may be maintained. This is how its mysteries may be found.

5. WITHOUT INTENTION

Nature acts without intent, so cannot be describedas acting with benevolence, nor malevolence to any thing.

In this respect, the Tao is just the same, though in reality it should be saidthat nature follows the rule of Tao.

Therefore, even when he seems to act in manner kind or benevolent, the sage is not acting with such intent, for in conscious matters such as these, he is amoral and indifferent.

The sage retains tranquility, and is not by speech or thought disturbed, and even less by action which is contrived. His actions are spontaneous, as are his deeds towards his fellow men.

By this means he is empty of desire, and his energy is not drained from him.

6. COMPLETION

Like the sheltered, fertile valley, the meditative mind is still, yet retains its energy.

Since both energy and stillness, of themselves, do not have form, it is not through the senses that they may be found, nor understood by intellect alone, although, in nature, both abound.

In the meditative state, the mind ceases to differentiate between existences, and that which may or may not be. It leaves them well alone, for they exist, not differentiated, but as one, within the meditative mind.

7. SHEATHING THE LIGHT

When living by the Tao, awareness of self is not required, for in this way of life, the self exists, and is also non-existent, being conceived of, not as an existentiality, nor as non-existent.

The sage does not contrive to find his self, for he knows that all which may be found of it, is that which it manifests to sense and thought, which side by side with self itself, is nought.

It is by sheathing intellect’s bright light that the sage remains at one with his own self, ceasing to be aware of it, by placing it behind. Detached, he is unified with his external world, by being selfless he is fulfilled; thus his selfhood is assured.

8. THE WAY OF WATER

Great good is said to be like wat
er, sustaining life with no conscious striving, flowing naturally, providing nourishment, found even in places which desiring man rejects.

In this way it is like the Tao itself.

Like water, the sage abides in a humble place; in meditation, without desire; in thoughtfulness, he is profound, and in his dealings, kind. In speech, sincerity guides the man of Tao, and as a leader, he is just. In management, competence is his aim, and he ensures the pacing is correct.

Because he does not act for his own ends, nor cause unnecessary conflict, he is held to be correctin his actions towards his fellow man.

9. WITHOUT EXTREMES

The cup is easier to holdwhen not filled to overflowing.

The blade is more effective if not tempered beyond its mettle.

Gold and jade are easier to protect if possessed in moderation.

He who seeks titles, invites his own downfall.

The sage works quietly, seeking neither praise nor fame; completing what he does with natural ease, and then retiring. This is the way and nature of Tao.

10. CLEANING THE DARK MIRROR

Maintaining unity is virtuous, for the inner world of thought is onewith the external world of action and of things.

The sage avoids their separation, by breathing as the sleeping babe, and thus maintaining harmony.

He cleans the dark mirror of his mind, so that it reflects without intent. He conducts himself without contriving, loving the people, and not interfering.

He cultivates without possessing, thus providing nourishment, he remains receptive to changing needs, and creates without desire.

By leading from behind, attending to that which must be done, he is said to have attained the mystic state.

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: